"Hans Boxem: de geur van list en bedrog"

Editie Berkelland, 15 oktober 2005, door Lilian ten Donkelaar

De geur van list en bedrog

Geldergate blijft wethouder Hans Boxem ook na jaren achtervolgen. Hoe raak je de kwalijke reuk van list en bedrog kwijt? Dat zou wethouder Hans Boxem zich ook kunnen afvragen. Het is vier jaar geleden dat 'Geldergate' hem bijna zijn positie als Gelders gedeputeerde kostte. Maar een beschadigd imago blijft je achtervolgen. Toch?

Het was maar een klein berichtje in de krant, een paar weken geleden. 'Provincie betaalt advocaat Boxem'. Een zakelijke mededeling, zou je zeggen.

Toch ademt het iets van oneerlijkheid. Hoe komt dat? Dat komt omdat de naam 'Hans Boxem' al dan niet terecht verweven is met woorden als provincie, fraude, Geldergate. Met ex-gedeputeerde Wim Scheerder, met probleemdossiers als Europartenariat, met Gelderland Events BV, met rechtzaken en advocaten. Waar het jarenlang rookt, moet het toch ergens gebrand hebben, zou je denken. En dat is precies het probleem. Het gerommel blijft Hans Boxem, tegenwoordig wethouder in Berkelland achtervolgen. Maar welk bewezen wangedrag kleeft nu werkelijk aan hem?

Problemen

De problemen begonnen in 2001, toen de ongebreidelde ambitie van het Gelderse provinciale bestuur als een boemerang terugkwam. Gelderland, dat zich wilde profileren met grote, internationale evenementen, was in zee gegaan met het bedrijf Gelderland Events BV. De miljoenen die daarbij over tafel vlogen, brachten in sommige ambtenaren en bestuurders het slechtste naar boven. Toen er valse handtekeningen opdoken, was dat het startschot voor een dramatische periode van onderzoeken en rechtszaken. Van de ambities van Gelderland bleef een rokende puinhoop over. In de maanden die volgden bleken zowel ambtenaren als gedeputeerden betrokken bij gesjoemel, gerommel en ordinaire flessentrekkerij ter waarde van miljoenen.

De rechtbank in Utrecht. Ook Hans Boxem moet zich hier binnenkort weer melden

Eerstverantwoordelijke voor de gênante vertoning leek gedeputeerde Wim Scheerder. Zijn collega-gedeputeerden, onder wie Boxem, lieten hem vallen als een baksteen. Bij bedrog vervalt collegialiteit, immers.

In de maanden die volgden werd Boxem bijna alsnog meegesleurd in de vrije val van Scheerder. Dat de Borculoër zelf minstens één keer een handtekening had gezet die hij niet had mogen zetten, stond vast. En in hoeverre wist de gedeputeerde werkelijk af van de handel en wandel bij het evenementenbeleid? Het bleef onduidelijk. Ook weigerde het college gezamenlijk de verantwoording te nemen. Terwijl het luchtkasteel van een groots en indrukwekkend Gelderland toch gebouwd was door datzelfde voltallige college. 'Wij zijn er absoluut niet bij betrokken', zei Boxem.

Accountantskantoor Deloitte & Touche maakte een rapport openbaar. In de beerput dobberde toch weer Hans Boxem. Samen met Scheerder en overige leden van het college tekende hij onbevoegd voor miljoenen guldens aan borgstellingen en garantieverklaringen, aldus het accountantsbureau. De administratie op het provinciehuis was een chaos, dossiers incompleet of kwijt, 'iedereen deed maar wat', stelde Deloitte & Touche vast. Het kantoor schatte de schade voor de provincie op drie tot zes miljoen euro. De rechtbank stelde in het proces tegen Scheerder dezelfde droevige feiten vast.

Taakstraf

Waar begint en eindigt in dit verhaal de verantwoordelijkheid van Boxem? Scheerder werd uiteindelijk veroordeeld tot een taakstraf en een voorwaardelijke celstraf. Boxem bleef met zijn vingertoppen aan de rand van de afgrond hangen. Hij werd niet vervolgd en nergens concreet voor aangeklaagd. Hij is dus onschuldig. Maar de vermoedens, de beschuldigingen, de vaagheden en de twijfel verdwijnen niet. Want er zijn meer dossiers waar zijn naam aan kleeft. De failliete boedel van de bedrijvenbeurs Europartenariat bijvoorbeeld. De organisatie daarvan werd door de provincie eveneens uitbesteed aan het dubieuze Gelderland Events BV. De eigenaar daarvan zou tonnen hebben overgemaakt van Europartenariat naar zijn in problemen verkerende overige bedrijfjes. Volgens de eigenaar op voorstel van gedeputeerde Boxem, iets dat Boxem ontkent.

Daarbij blijft het niet. Boxem heeft patent op problemen van groot formaat. Zijn naam duikt op bij het mislukken van de komst van een mega-transportcentrum bij Nijmegen, bij schimmige toezeggingen aan Vitesse om de huur van het Gelredome te verlagen. In de wandelgangen van het provinciehuis klonken verwijten. Boxem zou eigengereid handelen, niet voldoende overleggen, in zijn eentje grote zaken willen oplossen.

Berkelland

Bij de verkiezingen in 2003 verloor Boxem uiteindelijk zijn baan als provinciaal bestuurder. In 2005 accepteert hij een baantje als wethouder van de nieuwe gemeente Berkelland, een gemeente met ruim 45.000 inwoners.

Binnenkort verdedigt een advocaat opnieuw de belangen van Boxem, in een civiele zaak waarmee zijn ex-collega Scheerder zijn naam wil zuiveren. En zo neemt de Borculoër de raadsels en twijfels mee naar Berkelland. Maar vraag het Boxem en hij ziet het anders. 'Ik heb niets te verbergen omdat ik niets fout heb gedaan. En dat zal uiteindelijk ook duidelijk worden. Maar dat kost jaren.' Was hij onschuldig aan alles? Ja, zegt hij.

Hans Boxem: "ik was onschuldig"

'Je raakt betrokken in de zaak omdat je onderdeel uitmaakt van het bestuur. Maar je kan je niet verdedigen tegen dingen die in de krant staan. Omdat het onder de rechter is. Het vervelende is dat er in de berichtgeving telkens aan je integriteit wordt getwijfeld. En als dan het bericht komt dat je niks gedaan hebt, leest niemand het. Maar wat je voor jezelf kan verantwoorden, dat is belangrijk.'

Voelt Hans Boxem spijt? 'Ik heb geen enkele spijt. Wat ik gedaan heb, heb ik goed gedaan. Het enige waar ik achteraf misschien spijt van heb, is dat ik niet harder van me heb afgebeten. Ik had gewoon moeten zeggen: wat hier beweerd wordt, is allemaal onzin.'

Spijt, nee dus. Niet echt. Toch heeft de ex-gedeputeerde dure lessen geleerd. 'Ik let scherper op hoe de verantwoordelijkheden liggen. Ik ben voorzichtiger in het nemen van verantwoordelijkheden. Ik ga niet zomaar meer in een bestuur zitten.'

Ook zijn ambtenaren bekijkt hij anders. Het is geen wantrouwen, zegt de wethouder. Maar ook geen blind vertrouwen meer. 'Ik let dubbel goed op bij stukken die me aangeboden worden. Ik vraag vreselijk dóór.'

Serieus

De afgelopen zeven jaar hebben Boxem ernstiger gemaakt, zegt hij. 'Mensen vinden dat ik zo serieus kijk. Dat had ik vroeger niet. Zo wás ik vroeger ook niet. Kijk, ik zeg al 'was'. Tja, het raakt je toch. Het raakt je elke keer opnieuw als je naam weer met de zaak in verband wordt gebracht. Neem nou dat simpele berichtje in de krant. Dat de provincie mijn advocaatkosten betaalt. Dat is terecht, omdat het gaat om mij in de functie van gedeputeerde. Maar sommige mensen lezen het en zeggen: Ja, voor hem wel. Dan staat dat berichtje in de krant, en dan denk ik: moet dat nou? Want zo komt er geen einde aan. En dat sleep je inderdaad met je mee. Staat er weer zo'n deurwaarder met een dagvaarding. Dan denk ik: was maar een deur verder gelopen.'

Over zijn bestuurlijke verantwoordelijkheid in de zaak Europartenariat verschijnt een rapport dat Boxem van alle blaam zal zuiveren, zegt hij. 'Toen ik dat hoorde, begon ik bijna weer te fluiten. In de wetenschap dat er iets naar buiten komt dat hartstikke positief is.'

Is zijn imago beschadigd? Misschien. Is er wantrouwen jegens hem? Nee, dat gelooft Boxem niet. 'Wantrouwen over mij? Heb je dat gehoord? Nee, hoor, daar is geen sprake van.'

Draagt Boxem de geur van list en bedrog met zich mee? 'Nee, en ik ga ervan uit dat anderen dat ook niet zo zien. Dat zou ook niet terecht zijn. Toch?'

Lees ook het dossier: Gelderse bestuurders voor de rechtbank